Bitcoin a podatki, co mówi prawo w Polsce i na świecie?

Kryptowaluty stają się w Polsce coraz popularniejsze. Ludzie chętnie interesują się kupnem wirtualnych walut, ich wymianą, dla niektórych jest to po prostu środek płatniczy. Coraz większe upowszechnienie kryptowalut wymusiło wprowadzenie odpowiednich przepisów, które regulują taką działalność. Jak do bitcoinów odnosi się prawo podatkowe w Polsce i na świecie?

Opodatkowanie kryptowalut w Polsce

W Polsce niedawno uregulowano prawo podatkowe dotyczące wirtualnych walut. Jeśli kupiłeś lub sprzedałeś kryptowaluty, zapłaciłeś nimi za jakiś towar lub usługę, musisz to rozliczyć. Nowe regulacje dotyczą przychodów osiągniętych po 01.01.2019 r. Wydobywanie i obrót bitcoinami to w Polsce transakcje legalne, nie naruszają one prawa. Kryptowaluty nie mają jednak statusu waluty czy innego instrumentu finansowego. Wprowadzono natomiast stawkę podatku o wysokości 19%. Nie dotyczy ona jedynie wymiany jednej waluty wirtualnej na drugą. Podatek od bitcoinów i innych kryptowalut należy rozliczyć w PIT-38.

Warto podkreślić, że przepisy jednoznacznie wskazują momenty powstania obowiązku podatkowego. Nastąpi to zarówno przy zamianie kryptowaluty na złotówki, jak i przy bezpośrednim zakupie towarów czy usług z użyciem wirtualnej waluty. Podstawą opodatkowania jest dochód, czyli różnica między przychodem ze sprzedaży a kosztami nabycia danej kryptowaluty. Szczególnie istotne jest dokumentowanie każdej transakcji — historia przelewów, potwierdzenia zakupów i sprzedaży — aby w razie kontroli skarbowej wykazać prawidłowość rozliczenia. Osoby prowadzące działalność gospodarczą związaną z kryptowalutami mogą podlegać innym regułom opodatkowania, w zależności od wybranej formy działalności i przedmiotu transakcji.

Kryptowaluty w USA

Opodatkowanie kryptowalut zależy od prawodawstwa konkretnego kraju. Amerykańskie regulacje mogą nieco zniechęcać internautów do korzystania z walut wirtualnych. Wszystko dlatego, że opodatkowaniu podlega nawet najmniejsza transakcja. Są one traktowane jako zdarzenie podatkowe. Amerykańscy politycy pracują nad projektem ustawy, który ma na celu wprowadzenie konkretnej stawki, od której naliczany byłby podatek, chodzi o transakcje powyżej 200 dolarów.

W Stanach Zjednoczonych Internal Revenue Service (IRS) klasyfikuje kryptowaluty jako własność, nie zaś walutę. Każda transakcja wymiana bitcoina na dolary, zakup kawy płatny w kryptowalutach, przekazanie między portfelami — generuje potencjalny zysk lub stratę kapitałową. Skutkuje to obowiązkiem prowadzenia szczegółowej ewidencji każdego ruchu. Długoterminowe posiadanie (powyżej roku) może korzystać z niższych stawek podatkowych niż krótkoterminowe spekulacje. Obciążenie administracyjne jest znaczne, co sprawia że wielu użytkowników korzysta z dedykowanych aplikacji do automatycznego śledzenia transakcji i generowania raportów dla IRS.

Bitcoiny w Niemczech

Regulacje związane z kryptowalutami zmieniają się w zależności od państwa, dlatego warto na bieżąco je śledzić. W Niemczech bitcoiny uważane są za legalną walutę. Można więc z nich korzystać w transakcjach prywatnych. Co więcej, osoby które posiadają wirtualne waluty przez co najmniej rok, są zwolnione od podatku. Jeśli natomiast kupiłeś kryptowalutę i sprzedałeś ją z zyskiem do 12 miesięcy, wówczas obowiązuje podatek od dochodów kapitałowych w wysokości 25%. Ponadto w Niemczech zwolnione od podatku są sprzedaże, które nie przekraczają 600 euro. Dotyczy to jednak osób prywatnych, a nie przedsiębiorstw.

Niemieckie podejście przyciąga długoterminowych inwestorów, którzy mogą przetrzymać aktywa cyfrowe rok i uniknąć opodatkowania zysku kapitałowego. Warto jednak pamiętać, że zasady zakupu i sprzedaży bitcoina różnią się znacząco między krajami, dlatego transgraniczna działalność wymaga konsultacji z doradcą podatkowym. Niemiecki urząd skarbowy oczekuje rocznego zeznania z transakcji kryptowalutowych wykonywanych w ramach działalności gospodarczej. Przedsiębiorcy wykorzystujący kryptowaluty jako metodę płatności muszą ewidencjonować je w księgach rachunkowych, co podnosi poziom skomplikowania obsługi księgowej. Wiele firm korzysta z zewnętrznych biur księgowych specjalizujących się w wirtualnych aktywach, podobnie jak polscy przedsiębiorcy zakładający działalność w Niemczech sięgają po profesjonalną pomoc w rozliczeniach transgranicnych.

Kryptowaluty na Białorusi

Na Białorusi obowiązuje ustawa, która weszła w życie w 2018 roku. Zgodnie z nią zalegalizowano kryptowaluty. Co więcej, zwolnione z opodatkowania są różnego rodzaju transakcje i obrót cyfrowymi aktywami. Handel wirtualnymi walutami lub ich wydobywanie jest na Białorusi traktowane jako inwestycja osobista. Ustawa, która przedstawia takie założenia, ma obowiązywać co najmniej do 2023 r.

Białoruś utworzyła specjalną strefę ekonomiczną — Parku Wysokich Technologii (HTP) — w której firmy zajmujące się blockchainem i kryptowalutami korzystają z bardzo korzystnych warunków. Zwolnienie z podatku dotyczy nie tylko osób fizycznych, ale również przedsiębiorstw prowadzących działalność w sektorze ICO, obrotu tokenami czy świadczenia usług związanych z górnictwem kryptowalutowym. Po 2023 roku planowane jest przedłużenie lub modyfikacja przepisów, w zależności od rozwoju rynku i potrzeb budżetowych państwa. Białoruskie władze traktują branżę kryptowalutową jako sposób na przyciągnięcie kapitału zagranicznego i rozwój innowacyjnych technologii.

Waluty wirtualne w Szwajcarii

W Szwajcarii kryptowaluty są traktowane jak zwyczajne waluty. Osoby fizyczne, które zdecydowały się na zakup czy sprzedaż wirtualnych walut dla własnych korzyści, nie muszą płacić podatku. Z tego względu kraj ten określany jest często jako raj dla kryptowalut. Podobnie mówi się jeszcze o Portugalii, Singapurze, Malezji, Słowenii i Malcie.

Szwajcaria wprowadziła również przejrzyste zasady dotyczące Initial Coin Offerings (ICO), co przyciągnęło wiele startupów blockchain do regionu Zug, zwanego „Crypto Valley”. Lokalne kantony ustalają własne stawki podatku od majątku, który obejmuje również kryptowaluty — posiadacz musi więc co roku zgłosić ich wartość według kursu z dnia bilansowego. Handel profesjonalny (daytrading) może być uznany za działalność gospodarczą, co wiąże się z opodatkowaniem zysków podobnie jak w przypadku tradycyjnych przedsiębiorstw. Instytucje finansowe w Szwajcarii oferują usługi przechowywania kryptowalut (custody) i produkty inwestycyjne oparte na aktywach cyfrowych, co dodatkowo wzmacnia pozycję kraju jako centrum kryptowalutowego. Stabilność prawna i jasność przepisów sprawiają, że zarówno inwestorzy prywatni jak i fundusze venture capital chętnie lokują kapitał w szwajcarskich projektach kryptowalutowych.