Przepisy i prawo w Holandii, które musisz poznać przed wyjazdem

Jadąc do Holandii i planując tam zamieszkać i pracować, trzeba także orientować się w obowiązujących tam prawach i przepisach. W ten sposób nie tylko będzie nam łatwiej funkcjonować, ale i uniknie się ewentualnych problemów. Co warto wiedzieć?

Rozliczenia fiskalne i stawki podatkowe

Pierwszą podstawową informacją, którą każdy powinien przyswoić, to prawo podatkowe. Dotychczas obowiązywały tam trzy stawki podatkowe, oznaczone jako box 1, box 2 i box 3, które odpowiadają konkretnym dochodom uzyskanym w danym roku, jednak od 2020 roku weszła zmiana, w wyniku której są one już tylko dwie.

Pierwsza wynosi 37,35% dla dochodów do 68 507 euro i 49,5% dla dochodów powyżej tej kwoty. Większość Holendrów rozlicza się online, w myśl „im szybciej, tym lepiej”, co często generuje przeciążenia serwerów. Więcej na ten temat mówią artykuły dotyczące holenderskich przepisów podatkowych, które przeczytasz na https://glospolski.nl. Można się więc dowiedzieć, jak wygląda w praktyce rozliczanie się z fiskusem.

Zasady obowiązkowego ubezpieczenia medycznego

Opieka zdrowotna w Holandii jest w całości sprywatyzowana, co za tym idzie, każdy, kto przyjeżdża tam do pracy i chce mieszkać, zobowiązany jest do jej wykupienia – u pracodawcy lub w firmie ubezpieczeniowej. Minimalne stawki ustalane są odgórnie i co roku się zmieniają. To istotne, by o tym wiedzieć, ponieważ posiadanie takiego ubezpieczenia jest rzeczą bezwzględnie potrzebną, aby móc pójść do lekarza pierwszego kontaktu.

Warto zwrócić uwagę, że holenderski system różni się zasadniczo od polskiego NFZ – każdy pracownik sam wybiera ubezpieczyciela, a pakiet podstawowy obejmuje wizyty u lekarza rodzinnego, hospitalizację oraz leczenie ambulatoryjne. Pakiety rozszerzone można dokupić w zależności od indywidualnych potrzeb, na przykład obejmujące stomatologię czy fizjoterapię.

Typy zatrudnienia i wymogi formalne

Chcąc podjąć pracę w Holandii, należy zdawać sobie sprawę z obowiązujących przepisów. W przypadku Polaków najczęściej korzysta się z agencji pracy tymczasowej, choć można także poszukać ofert z otwartego rynku. Trzeba też wiedzieć, że w Holandii wyróżnia się trzy typy zatrudnienia A, B i C, które różnią się między sobą czasem oraz warunkami.

Kontrakt typu A

Pierwsza umowa zawierana z agentem – trwa maksymalnie 78 tygodni. Charakteryzuje się tym, że może zostać rozwiązana w każdym momencie przez obie strony, co daje elastyczność, ale i mniejsze bezpieczeństwo. Pracownik w tym okresie nie ma prawa do płatnego urlopu wypoczynkowego.

Kontrakt typu B

Drugi etap współpracy – kolejne 78 tygodni, który już zapewnia pewne przywileje. Umowa ta może być rozwiązana wyłącznie na koniec okresu, na jaki została zawarta. Pracownikowi przysługuje już płatny urlop wypoczynkowy, a także dodatek urlopowy.

Kontrakt typu C

Trzeci rodzaj to umowa na czas nieokreślony, która zapewnia pracownikowi największą stabilność. Obejmuje pełne prawa, w tym zabezpieczenie przed zwolnieniem bez ważnego powodu oraz wszystkie świadczenia socjalne.

Koniecznie trzeba też przedstawić wszystkie niezbędne dokumenty, jak dowód osobisty czy ubezpieczenie zdrowotne, należy też zarejestrować się w siedzibie lokalnych władz i założyć własne konto bankowe. Ponadto obowiązkowe jest uzyskanie numeru BSN (Burgerservicenummer), który stanowi odpowiednik polskiego numeru PESEL i jest wymagany do wszelkich czynności urzędowych.

Dni wolne i świadczenia rodzicielskie

Kwestie urlopów pracowniczych są uzależnione od tego, jaki posiada się staż pracy, przy czym nie można na wolne liczyć w przypadku umów o pracę typu A. Z zasady jest tak, że przysługujące dni wolne liczone są na podstawie tego, ile dni w tygodniu pracujemy, przy czym wynoszą one ich czterokrotność. To znaczy, że jak pracujemy 5 dni w tygodniu, tym samym przysługuje nam 20 dni urlopu w roku.

Oprócz standardowego wynagrodzenia wliczany jest także dodatek urlopowy w wysokości 8% pensji. Jest to kwota wypłacana zazwyczaj raz w roku – w maju lub czerwcu – i stanowi dodatkowe źródło dochodów, które Holendrzy często przeznaczają na wakacyjne wyjazdy.

Urlop macierzyński

Kobiety mogą liczyć na płatny urlop macierzyński, który trwa do 16 tygodni i wypłacany jest w tym czasie zasiłek w wysokości 100% wynagrodzenia. Urlop ten można podzielić na dwie części – kilka tygodni przed porodem oraz pozostałe po urodzeniu dziecka, co pozwala matce lepiej dostosować czas wolny do swoich potrzeb.

Urlop rodzicielski

Urlop rodzicielski przysługuje rodzicom dzieci do wieku 8 lat i trwa nie dłużej niż 13 tygodni, przy czym jest on bezpłatny. Od 2022 roku wprowadzono jednak częściowo płatny urlop dla partnerów – do 9 tygodni z wynagrodzeniem w wysokości 70% pensji, co ma na celu wspieranie większego zaangażowania ojców w opiekę nad dzieckiem.

Świadczenia zdrowotne i zasiłki chorobowe

W przypadku choroby pracownik ma prawo do wynagrodzenia chorobowego wypłacanego przez pracodawcę – przez pierwsze 104 tygodnie nieobecności otrzymuje on minimum 70% swojej pensji. Pracodawca ma obowiązek monitorować postępy w leczeniu i wspierać powrót do pracy, nawet jeśli oznacza to modyfikację stanowiska pracy.

Dodatkowo holenderski system przewiduje możliwość uzyskania zasiłku dla bezrobotnych (WW), który przysługuje osobom, które przepracowały minimum 26 tygodni w ciągu ostatnich 36 tygodni. Wysokość zasiłku wynosi zazwyczaj 75% ostatniego wynagrodzenia i może być wypłacany przez okres od 3 do 24 miesięcy w zależności od stażu pracy.

Rejestracja i wymogi administracyjne

Przyjazd do Holandii wiąże się z koniecznością dopełnienia kilku formalności administracyjnych. Pierwszym krokiem jest rejestracja w gminie (gemeente), podczas której przydziela się wspomniany numer BSN. Bez niego nie można bowiem założyć konta bankowego, podpisać umowy o pracę ani wykupić ubezpieczenia zdrowotnego.

Następnie trzeba otworzyć rachunek bankowy w jednym z holenderskich banków – w praktyce większość pracodawców wymaga posiadania holenderskiego konta do wypłaty wynagrodzenia. Warto przy tym wiedzieć, że wiele banków oferuje specjalne pakiety dla obcokrajowców, które ułatwiają cały proces.

Kolejnym obowiązkiem jest wykupienie obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego – ma się na to cztery miesiące od momentu rozpoczęcia pracy. Niedopełnienie tego wymogu skutkuje wysokimi karami finansowymi nakładanymi przez holenderski urząd skarbowy.

Co jeszcze warto wiedzieć przed wyjazdem

Przepisy, które obowiązują w Holandii, znacznie różnią się od tych, które mamy w Polsce, dlatego planując zamieszkać w tym kraju, warto zdecydowanie wcześniej dowiedzieć się wszystkich podstawowych informacji. Znacznie ułatwi to aklimatyzację i pozwoli w pełni korzystać z przysługujących nam praw.

Nie tylko ustrzeże nas to przed popełnieniem nieświadomych uchybień, ale i pozwoli na uniknięcie nadużyć ze strony nieuczciwych ludzi (np. agencji zatrudnienia). Z wieloma informacjami można z łatwością zapoznać się w sieci, a także w polskich organizacjach wspierających rodaków w Holandii, które oferują bezpłatne porady i pomoc w załatwianiu formalności.

Dodatkowym atutem jest znajomość podstaw języka niderlandzkiego – choć w większości firm można porozumiewać się po angielsku, to jednak w kontaktach z urzędami czy lekarzami lokalna znajomość języka może okazać się nieoceniona.